Laserpen voor beginners: hoe hij werkt en hoe je je eerste kiest

Een laserpen is een van die apparaatjes die iedereen kent maar weinig mensen echt begrijpen. Hoe kan zo'n klein ding een stip maken die je honderden meters verderop nog ziet? Waarom is een laserstraal zo smal? En wat betekent "klasse 2, 1 mW" op de verpakking? In dit artikel leggen we het stap voor stap uit, zonder ingewikkelde formules. Handig als je je eerste laserpen gaat kopen.

Wat is een laser?

Het woord laser is een afkorting van het Engelse Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation: lichtversterking door gestimuleerde emissie van straling. Dat klinkt ingewikkeld, maar het idee is goed te volgen.

Een gewone lamp zendt licht uit in alle richtingen en in allerlei kleuren door elkaar. Een laser doet het omgekeerde. Hij maakt licht van één kleur (één golflengte), waarvan alle golven in de pas lopen en dezelfde kant op gaan. Dat licht wordt in de laser heen en weer gekaatst tussen twee spiegeltjes en bij elke ronde verder versterkt. Een deel ervan mag er aan de voorkant uit. Dat is de straal die je ziet.

Wat zit er in een laserpen?

Een laserpen bestaat grofweg uit vier onderdelen:

• Voeding: batterijen of een oplaadbare accu.
• Elektronica: een klein stuurcircuit dat zorgt dat de laser een stabiel en begrensd vermogen krijgt.
• Laserbron: meestal een laserdiode, een halfgeleider die licht maakt als er stroom doorheen gaat.
• Lens: een kleine lens aan de voorkant die het licht bundelt tot een smalle, bijna evenwijdige straal.

Die lens is de reden dat een laserstip zo klein blijft. Een zaklamp spreidt zijn licht, waardoor de lichtvlek op afstand groot en zwak wordt. Een laserstraal spreidt maar heel weinig, en blijft daardoor over grote afstand een herkenbare stip.

Waar komen de kleuren vandaan?

De kleur van laserlicht wordt bepaald door de golflengte, uitgedrukt in nanometer (nm).

• Rood: 650 nm, zoals bij al onze rode lasers, bijvoorbeeld de M1. Rode laserdiodes zijn de oudste en meest bekende soort.
• Groen: 532 nm. Dit licht wordt in laserpennen niet direct gemaakt, maar via een omweg: een diode maakt onzichtbaar infrarood licht, en kristallen zetten dat om naar groen. Dat is technisch ingewikkelder, maar het resultaat is de kleur die je oog het best ziet.
• Violet: 405 nm. Dit licht ligt aan de rand van wat je kunt zien en laat fluorescerende materialen oplichten.

Waarom lijkt groen veel feller? Omdat je oog veel gevoeliger is voor groen dan voor rood of violet. Bij hetzelfde vermogen lijkt een groene stip daardoor meerdere keren helderder. Meer daarover lees je in groene, rode of violette laserpen: welke kleur zie je het best?

Wat betekent mW en klasse 2?

Het vermogen van een laser wordt uitgedrukt in milliwatt (mW). Hoe hoger het vermogen, hoe meer energie er in de straal zit. En hoe gevaarlijker het is voor je ogen. Daarom zijn lasers ingedeeld in klassen volgens de Europese norm EN 60825-1.

Een laserpen van klasse 2 heeft een vermogen van 1 mW. Bij een korte, onbedoelde flits in je oog beschermt je knipperreflex je. Dit is de klasse die voor consumenten bedoeld is en in de hele EU gebruikt mag worden. Alle laserpennen in onze winkel zijn klasse 2 en we meten elk exemplaar voor verzending. Hoe het precies zit met je ogen, lees je in laserpen in je ogen: hoe gevaarlijk is het?

Waarom zie je soms een straal en soms alleen een stip?

Laserlicht zie je alleen als het in je oog komt. De stip zie je omdat het licht op een muur of object valt en van daaruit verstrooid wordt. De straal zelf zie je alleen als er iets in de lucht zit dat licht verstrooit: stof, rook, mist of waterdruppeltjes. Met een laser van klasse 2 zie je de straal daarom alleen in heel donkere en vochtige lucht, zwak. Overdag en binnen zie je eigenlijk alleen de stip. In films zie je altijd felle stralen, maar dat is vooral filmmagie.

Hoe ver komt een laserpen?

Dat hangt af van kleur, omgevingslicht en ondergrond. Voor onze groene laserpennen geldt indicatief: binnen 30 m+, overdag ca. 100 m op een schaduwrijk oppervlak, in de schemering ca. 300 m en in het donker ca. 1 km. Rood en violet halen minder. De volledige uitleg staat op laserpen voor grote afstand.

Batterijen of accu?

De slanke laserpennen zoals de X1 werken op twee AAA-batterijen. Handig, want die koop je overal. De Pro-modellen hebben een oplaadbare Li-ion accu (18650 of 16340) met lader. Fijner als je de laser vaak gebruikt. Het hele verhaal lees je in 18650-accu of AAA-batterijen.

Je eerste laserpen kiezen: drie vragen

1. Waar gebruik je hem voor? Spelen met je kat en presentaties: een pen. Vaak buiten, sterren of vogels: een groen Pro-model.
2. Welke kleur? Twijfel je, kies dan groen: het best zichtbaar en het meest veelzijdig.
3. Zijn er kinderen in huis? Kies dan een model met veiligheidssleutels, zoals de G3 Pro, en bewaar de laser altijd buiten bereik.

Kom je er niet uit? De laserkiezer helpt je in een paar stappen, of bekijk alle laserpennen op een rij.

Tot slot: een laser is geen speelgoed

Hoe leuk een laserpen ook is, het blijft een stukje techniek dat je met respect gebruikt. Richt nooit op ogen van mensen of dieren, voertuigen, vliegtuigen of spiegelende oppervlakken, en bewaar je laser buiten bereik van kinderen. De regels op een rij vind je op veilig gebruik van laserpennen.